محاسبهٔ شارژ ساختمان ۱۴۰۵: ۵ روش، حکم قانون و مثال عددی ۱۲ واحدی
بدون توافق، هزینهٔ مرتبط با متراژ به نسبت متراژ و بقیهٔ هزینهها مساوی تقسیم میشود؛ با مصوبهٔ مجمع میتوانید روش تفکیکی (ترکیبی) بگذارید. هر پنج روش را روی یک ساختمان فرضی ۱۲ واحدی مقایسه کردهایم.

شارژ هر واحد را دقیقاً با چه فرمولی باید حساب کرد؟
اگر مالکان دربارهٔ تقسیم هزینهها توافقی ندارند، قانون تکلیف را روشن کرده است: هزینهای که به متراژ ربط دارد به نسبت متراژ اختصاصی هر واحد تقسیم میشود و هزینهای که ربطی به متراژ ندارد، مثل حقوق سرایدار یا نگهداری تأسیسات، بهطور مساوی. اگر مالکان روش دیگری را تصویب کردهاند، معمولاً همان ملاک است، با یک شرط دربارهٔ اکثریت لازم که پایینتر توضیح دادهایم. پیشنهاد ما برای بیشتر ساختمانها روش تفکیکی (ترکیبی) است، یعنی هر دسته هزینه با مبنای خودش؛ آن را روی یک ساختمان فرضی ۱۲ واحدی با بودجهٔ فرضی ۱۴۰۵ نشان دادهایم.
این راهنما همهٔ تصمیمهای محاسبه شارژ ساختمان را یکجا جمع کرده است: قاعدهٔ قانون، اختیار مجمع، پنج روش رایج، مثال عددی کامل، گاز فصلی، گرد کردن، موارد خاص و متن آمادهٔ مصوبه. آخرین بازبینی: ۱۹ مهر ۱۴۰۵.
قانون در نبود توافق چه میگوید؟
حکم قانون «دو دسته هزینه» است: دستهٔ متراژی و دستهٔ مساوی. پرداخت هم به استفاده بستگی ندارد.
مادهٔ ۴ قانون تملک آپارتمانها در اصلاحیهٔ ۱۱ خرداد ۱۳۷۶ میگوید سهم هر مالک از مخارج قسمتهای مشترک به نسبت مساحت قسمت اختصاصی او به مجموع مساحت قسمتهای اختصاصی کل ساختمان است، بهجز هزینههایی که چون به متراژ زیربنا ربطی ندارند مساوی تقسیم میشوند، یا وقتی مالکان ترتیب دیگری گذاشته باشند. جملهٔ آخر همین ماده تصریح میکند پرداخت هزینههای مشترک، چه از ملک استفاده شود چه نشود، الزامی است.
قانون نمیگوید کدام هزینه «به متراژ ربط دارد». این را مادهٔ ۲۳ آییننامهٔ اجرایی (اصلاحی ۱۷ خرداد ۱۳۵۹) با مثال روشن کرده است:
| دسته | نمونههایی که خود آییننامه آورده | تقسیم در نبود توافق |
|---|---|---|
| مرتبط با متراژ | آب، گازوئیل، آسفالت پشتبام | به نسبت متراژ اختصاصی |
| بیارتباط با متراژ | سرایدار، نگهبان، متصدی آسانسور، نگهداری تأسیسات، باغبان، تزئینات مشاعات | مساوی بین واحدها |
نکتهای که راهنماها معمولاً از کنارش رد میشوند: در این فهرست، آب جزو هزینههای متراژی است، نه نفری. پس اگر ساختمان شما قبض آب مشترک را بر اساس تعداد نفرات تقسیم میکند، این کار توافق مالکان است و قاعدهٔ قانون نیست. اشکالی ندارد، ولی بهتر است مکتوب باشد.
دو حکم دیگر هم مستقیم به محاسبه مربوطاند:
- بیمهٔ آتشسوزی: طبق مادهٔ ۱۴ همان اصلاحیه، مدیر باید کل بنا را بیمه کند و سهم هر مالک را به تناسب زیربنای اختصاصیاش بگیرد.
- حیاط، بالکن یا تراسی که فقط از یک یا چند واحد راه دارد: به حکم تبصرهٔ ۳ مادهٔ ۴، هزینهٔ نگهداریاش با همان استفادهکنندگان است.
تعیین سهم هر واحد هم کار مدیر یا هیئت مدیره است (تبصرهٔ ۱ مادهٔ ۴). یعنی اگر مصوبهای نیست، مدیر باید همین قاعدهٔ قانون را اجرا کند، نه عددی سلیقهای.
مجمع عمومی چه چیزی را میتواند تغییر دهد؟
قانون صریحاً به مالکانی که اکثریت متراژ اختصاصی را دارند اجازه داده نرخ معینی به ازای هر متر مربع تصویب کنند. اما برای روشهای دیگر، مثل تقسیم نفری، قانون نگفته چه رأیی لازم است.
تبصرهٔ ۲ مادهٔ ۴ میگوید اگر مالکانِ دارای اکثریت مساحت زیربنای اختصاصی موافق باشند، هزینهها با نرخی که مجمع عمومی تصویب میکند، به تناسب زیربنای هر واحد محاسبه میشود. در تصمیمهای ادارهٔ مشاعات هم ملاک اکثریت متراژ است، نه تعداد واحد: مادهٔ ۶ قانون این تصمیمها را، اگر قراردادی بین مالکان نباشد، با رأی مالکانی میداند که بیش از نصف مساحت قسمتهای اختصاصی را دارند.
وقتی میخواهید آب را نفری کنید یا واحدهای تجاری را از سهم آسانسور معاف کنید، متن مادهٔ ۴ فقط میگوید «مالکان ترتیب دیگری پیشبینی کرده باشند». اینکه رأی اکثریت متراژی کافی است یا موافقت همهٔ مالکان لازم است، از خود متن روشن نیست. توصیهٔ عملی ما: مصوبه را کتبی کنید، امضای مالکانی را که بیش از نصف متراژ را دارند حتماً بگیرید و تا جای ممکن امضای همه را. اگر اقلیتی جدی مخالف است، پیش از اجرا با وکیل مشورت کنید.
اگر کسی به سهمش اعتراض داشت، طبق مادهٔ ۲۴ آییننامه اولین مرجع اعتراض خود مدیر است. برای بدهی هم مادهٔ ۱۰ مکرر قانون مطالبه با اظهارنامه را پیشبینی کرده که باید مبلغ بدهی و صورت ریز آن را داشته باشد. پس جدول محاسبهٔ هر واحد را طوری نگه دارید که هم در پنج دقیقه نشانش دهید و هم بتوانید ضمیمهٔ اظهارنامه کنید.
پنج روش رایج بهطور خلاصه
همهٔ روشهایی که در ساختمانها میبینید یکی از این پنج حالت یا ترکیبی از آنهاست.
| روش | فرمول سهم هر واحد | مناسب برای | ضعف اصلی |
|---|---|---|---|
| ۱. ثابت (مساوی) | کل هزینه ÷ تعداد واحد | واحدهای هماندازه بدون گرمایش یا گاز مشترک | واحد کوچک بخشی از هزینهٔ متراژی واحد بزرگ را میدهد |
| ۲. متراژی | کل ÷ جمع متراژ × متراژ واحد | گرمایش مرکزی، متراژهای متفاوت | حقوق سرایدار را هم متری میکند |
| ۳. نفری | کل ÷ جمع ساکنان × ساکنان واحد | تقریباً هیچجا بهتنهایی | بدون قاعدهٔ حداقل، واحد خالی صفر میدهد |
| ۴. قاعدهٔ قانون | دستهٔ مساوی + دستهٔ متراژی | ساختمانی که مصوبه ندارد | آب را هم متری میکند |
| ۵. تفکیکی (ترکیبی) | هر دسته با مبنای خودش | ساختمان با موتورخانه یا کنتور آب مشترک | به مصوبه و دفتر منظم نیاز دارد |
روشی که بعضی سایتها «نفر-متراژی» مینامند همان روش ۵ با دو دسته است: یک نرخ برای هر متر و یک نرخ برای هر نفر. «شارژ بر اساس تعداد اتاقخواب» هم نسخهٔ پلهای روش ثابت است و منطق متراژی را تقریبی پیاده میکند.
مثال کامل: یک ساختمان ۱۲ واحدی با پنج روش
روشها روی کاغذ شبیهاند؛ اختلاف وقتی معلوم میشود که مبلغ هر واحد را کنار هم ببینید. همهٔ اعداد این بخش بودجهٔ فرضی است و نرخ رسمی هیچ خدمتی نیست.
فرض کنید ساختمانی چهار طبقه دارید با سه واحد در هر طبقه: ۷۵، ۹۵ و ۱۲۰ متر. جمع متراژ اختصاصی ۱٬۱۶۰ متر مربع است. واحد ۱۱ خالی است و مصوبهٔ فرضی این ساختمان واحد خالی را در دستهٔ نفری یک نفر حساب میکند؛ با این قاعده، جمع ساکنان مبنا ۳۰ نفر است. گرمایش با موتورخانهٔ مرکزی است و آب یک کنتور مشترک دارد. بودجهٔ فرضی یک ماه پاییزی ۱۴۰۵:
| قلم | مبلغ ماهانه (تومان) | دسته در روش ۵ |
|---|---|---|
| نظافت و سرایداری پارهوقت | ۱۸٬۰۰۰٬۰۰۰ | مساوی |
| قرارداد سرویس ماهانهٔ آسانسور | ۴٬۸۰۰٬۰۰۰ | مساوی |
| برق مشاعات | ۳٬۶۰۰٬۰۰۰ | مساوی |
| گاز موتورخانه | ۱۱٬۴۰۰٬۰۰۰ | متراژی |
| سهم ماهانهٔ بیمهٔ آتشسوزی | ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ | متراژی |
| اندوختهٔ تعمیرات | ۴٬۸۰۰٬۰۰۰ | متراژی |
| قبض آب کنتور مشترک | ۱۰٬۲۰۰٬۰۰۰ | نفری |
| جمع | ۵۴٬۰۰۰٬۰۰۰ |
برق مشاعات را ما در دستهٔ مساوی گذاشتهایم چون روشنایی راهپله و موتور آسانسور با متراژ واحدها بیشتر نمیشود. آییننامه برق را اسم نبرده، پس این انتخاب شماست و باید در مصوبه بیاید.
نرخ هر روش اینطور به دست میآید:
- ثابت: ۵۴٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۱۲ = ۴٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان برای هر واحد.
- متراژی: ۵۴٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۱٬۱۶۰ ≈ ۴۶٬۵۵۱ تومان؛ مدیر نرخ ۴۶٬۶۰۰ تومان برای هر متر اعلام میکند.
- نفری: ۵۴٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۳۰ = ۱٬۸۰۰٬۰۰۰ تومان برای هر نفر.
- قاعدهٔ قانون: دستهٔ مساوی ۲۶٬۴۰۰٬۰۰۰ ÷ ۱۲ = ۲٬۲۰۰٬۰۰۰ تومان؛ دستهٔ متراژی، که اینجا آب را هم دارد، ۲۷٬۶۰۰٬۰۰۰ ÷ ۱٬۱۶۰ ≈ ۲۳٬۷۹۳ و با گرد کردن ۲۳٬۸۰۰ تومان برای هر متر.
- تفکیکی: ۲٬۲۰۰٬۰۰۰ تومان ثابت + ۱۵٬۰۰۰ تومان برای هر متر (۱۷٬۴۰۰٬۰۰۰ ÷ ۱٬۱۶۰) + ۳۴۰٬۰۰۰ تومان برای هر نفر (۱۰٬۲۰۰٬۰۰۰ ÷ ۳۰).
نتیجه با روشهای تکمبنایی (تومان)
| واحد (متراژ، نفر) | ثابت | متراژی | نفری |
|---|---|---|---|
| ۱ (۷۵ متر، ۲ نفر) | ۴٬۵۰۰٬۰۰۰ | ۳٬۴۹۵٬۰۰۰ | ۳٬۶۰۰٬۰۰۰ |
| ۲ (۹۵ متر، ۳ نفر) | ۴٬۵۰۰٬۰۰۰ | ۴٬۴۲۷٬۰۰۰ | ۵٬۴۰۰٬۰۰۰ |
| ۳ (۱۲۰ متر، ۴ نفر) | ۴٬۵۰۰٬۰۰۰ | ۵٬۵۹۲٬۰۰۰ | ۷٬۲۰۰٬۰۰۰ |
| ۴ (۷۵ متر، ۱ نفر) | ۴٬۵۰۰٬۰۰۰ | ۳٬۴۹۵٬۰۰۰ | ۱٬۸۰۰٬۰۰۰ |
| ۵ (۹۵ متر، ۴ نفر) | ۴٬۵۰۰٬۰۰۰ | ۴٬۴۲۷٬۰۰۰ | ۷٬۲۰۰٬۰۰۰ |
| ۶ (۱۲۰ متر، ۵ نفر) | ۴٬۵۰۰٬۰۰۰ | ۵٬۵۹۲٬۰۰۰ | ۹٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ۷ (۷۵ متر، ۲ نفر) | ۴٬۵۰۰٬۰۰۰ | ۳٬۴۹۵٬۰۰۰ | ۳٬۶۰۰٬۰۰۰ |
| ۸ (۹۵ متر، ۲ نفر) | ۴٬۵۰۰٬۰۰۰ | ۴٬۴۲۷٬۰۰۰ | ۳٬۶۰۰٬۰۰۰ |
| ۹ (۱۲۰ متر، ۳ نفر) | ۴٬۵۰۰٬۰۰۰ | ۵٬۵۹۲٬۰۰۰ | ۵٬۴۰۰٬۰۰۰ |
| ۱۰ (۷۵ متر، ۲ نفر) | ۴٬۵۰۰٬۰۰۰ | ۳٬۴۹۵٬۰۰۰ | ۳٬۶۰۰٬۰۰۰ |
| ۱۱ (۹۵ متر، خالی = ۱ نفر) | ۴٬۵۰۰٬۰۰۰ | ۴٬۴۲۷٬۰۰۰ | ۱٬۸۰۰٬۰۰۰ |
| ۱۲ (۱۲۰ متر، ۱ نفر) | ۴٬۵۰۰٬۰۰۰ | ۵٬۵۹۲٬۰۰۰ | ۱٬۸۰۰٬۰۰۰ |
| جمع | ۵۴٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۵۴٬۰۵۶٬۰۰۰ | ۵۴٬۰۰۰٬۰۰۰ |
نتیجه با روشهای دو و سه دستهای (تومان)
| واحد (متراژ، نفر) | قاعدهٔ قانون | تفکیکی |
|---|---|---|
| ۱ (۷۵ متر، ۲ نفر) | ۳٬۹۸۵٬۰۰۰ | ۴٬۰۰۵٬۰۰۰ |
| ۲ (۹۵ متر، ۳ نفر) | ۴٬۴۶۱٬۰۰۰ | ۴٬۶۴۵٬۰۰۰ |
| ۳ (۱۲۰ متر، ۴ نفر) | ۵٬۰۵۶٬۰۰۰ | ۵٬۳۶۰٬۰۰۰ |
| ۴ (۷۵ متر، ۱ نفر) | ۳٬۹۸۵٬۰۰۰ | ۳٬۶۶۵٬۰۰۰ |
| ۵ (۹۵ متر، ۴ نفر) | ۴٬۴۶۱٬۰۰۰ | ۴٬۹۸۵٬۰۰۰ |
| ۶ (۱۲۰ متر، ۵ نفر) | ۵٬۰۵۶٬۰۰۰ | ۵٬۷۰۰٬۰۰۰ |
| ۷ (۷۵ متر، ۲ نفر) | ۳٬۹۸۵٬۰۰۰ | ۴٬۰۰۵٬۰۰۰ |
| ۸ (۹۵ متر، ۲ نفر) | ۴٬۴۶۱٬۰۰۰ | ۴٬۳۰۵٬۰۰۰ |
| ۹ (۱۲۰ متر، ۳ نفر) | ۵٬۰۵۶٬۰۰۰ | ۵٬۰۲۰٬۰۰۰ |
| ۱۰ (۷۵ متر، ۲ نفر) | ۳٬۹۸۵٬۰۰۰ | ۴٬۰۰۵٬۰۰۰ |
| ۱۱ (۹۵ متر، خالی = ۱ نفر) | ۴٬۴۶۱٬۰۰۰ | ۳٬۹۶۵٬۰۰۰ |
| ۱۲ (۱۲۰ متر، ۱ نفر) | ۵٬۰۵۶٬۰۰۰ | ۴٬۳۴۰٬۰۰۰ |
| جمع | ۵۴٬۰۰۸٬۰۰۰ | ۵۴٬۰۰۰٬۰۰۰ |
این جدولها چه میگویند؟
روش نفری بهتنهایی ناعادلانه و دعواساز است. واحد ۶ پنج برابر واحد ۴ میپردازد، در حالی که قرارداد آسانسور و حقوق سرایدار برای هر دو یکی است. اگر مصوبه واحد خالی ۱۱ را یک نفر حساب نکرده بود، این واحد هیچ سهمی از نظافت، آسانسور و بیمه نمیداد؛ برداشت ما این است که چنین نتیجهای با جملهٔ آخر مادهٔ ۴ جور درنمیآید.
روش ثابت در ساختمانِ دارای موتورخانه به ضرر واحدهای کوچک است. واحد ۴ در روش ثابت ۴٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان میدهد و با قاعدهٔ قانون ۳٬۹۸۵٬۰۰۰ تومان. ماهی ۵۱۵٬۰۰۰ تومان اختلاف، در سال ۶٬۱۸۰٬۰۰۰ تومان میشود: سهمی از گاز، بیمه، اندوخته و آب که در عمل به جای واحدهای بزرگتر پرداخت شده است.
در روش تفکیکی، دلیل هر اختلاف معلوم است. واحد ۶ بیشتر میدهد چون هم بزرگتر است و هم پرجمعیتتر؛ واحد خالی ۱۱ سهم دستههای مساوی و متراژی را کامل میدهد و از آب فقط حداقل یک نفر را. اختلاف کمترین و بیشترین شارژ در این روش ۲٬۰۳۵٬۰۰۰ تومان است؛ در روش نفری ۷٬۲۰۰٬۰۰۰ تومان.
کدام روش برای ساختمان شما مناسب است؟
این درخت تصمیم سه گام دارد: وضع فعلی را بشناسید، روش پایه را انتخاب کنید، بعد اصلاحکنندهها را اضافه کنید.
گام ۱: وضع فعلی. اگر مصوبه یا توافق مکتوبی دارید که مالکانِ بیش از نصف متراژ امضا کردهاند، همان را اجرا کنید و فقط با مصوبهٔ جدید عوضش کنید (برای روشهای غیرمتری، هشدار بخش قبل را ببینید). اگر ندارید، خواسته یا ناخواسته شارژ شما باید با روش ۴ حساب شود.
گام ۲: روش پایه. اگر واحدها تقریباً هماندازهاند و هزینهٔ متراژی بزرگی مثل موتورخانه یا گاز مشترک ندارید، روش ثابت ساده است و نتیجهاش به قاعدهٔ قانون نزدیک است؛ معیار ما برای «تقریباً»: فاصلهٔ کوچکترین و بزرگترین واحد کمتر از ۱۰ درصد. با این حال ثابت کردن هزینهٔ متراژی یعنی فاصله گرفتن از قاعدهٔ قانون، پس مصوبه لازم دارد. در هر حالت دیگری، روش پایه همان روش ۴ است.
گام ۳: اصلاحکنندهها. هر کدام که در ساختمان شما صدق میکند، روی روش پایه اعمال کنید:
- آب کنتور مشترک دارد و تعداد نفرات واحدها خیلی فرق میکند؟ فقط آب را با مصوبه به دستهٔ نفری ببرید؛ نتیجه روش ۵ میشود.
- واحدها بخاری یا پکیج جدا دارند ولی کنتور گاز مشترک است؟ گاز را به دستهٔ متراژی یا ترکیب متراژ و نفر ببرید (بخش گاز فصلی را ببینید).
- بیمهٔ آتشسوزی دارید؟ آن را هر روشی که دارید متراژی بگیرید.
- واحد خالی، اجارهٔ کوتاهمدت یا آمار نفرات غیرقابلاعتماد دارید؟ دستهٔ نفری را کوچک نگه دارید و برای واحد خالی حداقل یک نفر بگذارید.
ساختمانی که هیچ اصلاحکنندهای ندارد، با همان روش پایه کار درستی کرده است و لازم نیست فقط چون روش دیگری رایج شده عوضش کند.
گاز فصلی: شارژ ثابت سالانه یا مبلغ واقعی هر ماه؟
هزینههای ثابت را هر ماه یکسان بگیرید و قبضهای فصلی را یا با مبلغ واقعی هر ماه، یا با میانگین سالانه و تسویه در پایان سال. این تصمیم را هم در مصوبه بنویسید.
فرض کنید گاز موتورخانهٔ همین ساختمان در سال حدود ۹۶٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان شود (فرضی). با روش میانگین، هر ماه ۸٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان در دستهٔ متراژی میآید و سهم واحد ۱۲۰ متری ماهی حدود ۸۲۸٬۰۰۰ تومان است. با روش واقعی، اگر قبض دی ۱۸٬۰۰۰٬۰۰۰ و قبض تیر ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان باشد، سهم همان واحد در دی حدود ۱٬۸۶۲٬۰۰۰ و در تیر حدود ۱۵۵٬۰۰۰ تومان است. میانگین، شارژ را قابلپیشبینی میکند ولی صندوق باید پول زمستان را از قبل داشته باشد و در پایان سال کسری یا مازاد تسویه شود. مبلغ واقعی شفافتر است ولی شارژ زمستان ناگهان بالا میرود.
اگر واحدها بخاری یا پکیج جدا دارند و فقط کنتور گاز مشترک است، این هزینه در واقع مصرف خود واحدهاست، نه مشاعات. در این حالت متراژ مبنای قابلدفاعی برای گرمایش است و بعضی ساختمانها بخشی را هم بر اساس نفر (پختوپز و آب گرم) تقسیم میکنند. هر کدام را انتخاب کنید، باید مصوبه داشته باشد.
گرد کردن: چرا جمع شارژها با جمع هزینهها نمیخواند؟
نرخ را رو به بالا گرد کنید و مازاد را به اندوخته بفرستید؛ گرد کردن رو به پایین هر ماه کسری ایجاد میکند.
در مثال بالا نرخ دقیق متراژی ۴۶٬۵۵۱ تومان و کسری بود. اگر مدیر ۴۶٬۵۰۰ تومان اعلام کند، جمع شارژها ۵۳٬۹۴۰٬۰۰۰ تومان میشود: ماهی ۶۰٬۰۰۰ تومان کم، سالی ۷۲۰٬۰۰۰ تومان که بیصدا از اندوخته کم میشود. با نرخ ۴۶٬۶۰۰ تومان، ماهی ۵۶٬۰۰۰ تومان اضافه جمع میشود که باید در دفتر به حساب اندوخته برود، نه اینکه گم شود.
برای قبضی که باید دقیقاً تقسیم شود، مثل آب، راه دیگری هم هست: سهم هر واحد را تا تومان رو به پایین گرد کنید و چند تومان باقیمانده را به سهم واحدهایی اضافه کنید که بخش اعشاری بزرگتری داشتند. اینطور جمع سهمها دقیقاً برابر قبض میشود.
در برج من، شارژ جاری یک نرخ با یکی از سه مبنا دارد: ثابت بهازای هر واحد، هر متر یا هر نفر. علاوه بر آن تا ۱۰ قلم جدا، مثل آب یا برق مشاعات، با مبنای خودش اضافه میکنید و برای هر قلم میتوانید مبلغ کل قبض را وارد کنید تا به همین روش باقیمانده تقسیم شود. پیش از صدور، مبلغ هر واحد را در پیشنمایش میبینید. واحدی که متراژ یا تعداد ساکنانش ثبت نشده باشد از آن قلم سهمی نمیگیرد؛ پس اگر مصوبهٔ شما واحد خالی را یک نفر حساب میکند، همان عدد را برایش ثبت کنید. استفاده برای ساختمانهای تا ۲۰ واحد رایگان است.
موارد خاص: پارکینگ، واحد تجاری، واحد خالی و جابهجایی وسط ماه
اینها جاهایی است که بیشتر دعواهای شارژ از آنها شروع میشود؛ تکلیف هر کدام را در مصوبه بنویسید.
متراژ از کجا؟ مادهٔ ۴ از «مساحت قسمت اختصاصی» حرف میزند و در متن قانون دربارهٔ پارکینگ و انباری حکمی ندیدیم. یک منبع واحد انتخاب کنید (معمولاً سند) و بنویسید پارکینگ و انباری جزو متراژ حساب میشوند یا نه. اگر یک واحد با مبایعهنامه و دیگری با سند حساب شود، اعتراض حتمی است.
واحد تجاری در همکف. در متن قانون و مادهٔ ۲۳ آییننامه قاعدهٔ جداگانهای برای واحد تجاری ندیدیم؛ همان قاعدهٔ عمومی اجرا میشود. مادهٔ ۱۰ قانون میگوید صرفنظر کردن مالک از استفاده، او را از سهم مخارج معاف نمیکند. پس معافیت از سهم لابی یا آسانسور فقط با توافق ممکن است.
واحد خالی. موضع این راهنما: سهم دستههای مساوی و متراژی را کامل میدهد، چون مادهٔ ۴ پرداخت را بدون توجه به استفاده الزامی کرده است. قانون دربارهٔ دستهٔ نفری چیزی نمیگوید؛ پیشنهاد ما این است که مصوبه واحد خالی را در این دسته حداقل یک نفر حساب کند تا سهمش از هیچ دستهای صفر نشود.
طبقهٔ همکف و آسانسور. آییننامه دستگاه آسانسور را جزو تأسیسات مشترک نام برده و متصدی آسانسور و نگهداری تأسیسات را در دستهٔ مساوی گذاشته است. هر تخفیفی برای طبقهٔ همکف توافقی است، نه حق قانونی.
جابهجایی وسط ماه. برای دستهٔ نفری یک تاریخ مبنا بگذارید، مثلاً تعداد ساکنان در روز اول ماه، و هر تغییر را از ماه بعد اعمال کنید. محاسبهٔ روزشمار دقیقتر است ولی برای ساختمان کوچک ارزش دردسرش را ندارد.
هزینهٔ عمرانی و مالک یا مستأجر
هزینهٔ عمرانی را جدا از شارژ جاری بگیرید. در نبود توافق، تقسیمش متراژی است و در رویهٔ رایج اجاره، پرداختش با مالک.
نوسازی نما، تعویض دیگ موتورخانه یا عایقکاری بام به خود بنا مربوط است و مادهٔ ۲۳ آییننامه آسفالت پشتبام را در دستهٔ متراژی آورده است. پس اگر مصوبهٔ دیگری نباشد، سهم هر واحد به نسبت متراژ است. فرض کنید عایقکاری بام ۲۳۲٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان شود: هر متر ۲۰۰٬۰۰۰ تومان، یعنی ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان برای واحد ۷۵ متری و ۲۴٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان برای واحد ۱۲۰ متری (فرضی).
در رویهٔ رایج قراردادهای اجاره در ایران، هزینههای جاری (نظافت، آسانسور، آب و گاز مشترک) با مستأجر است و هزینههای عمرانی و اساسی با مالک. این رویه است، نه قانون؛ ملاک نهایی متن اجارهنامه است. اگر مستأجر یا مالک نپردازد، تبصرهٔ مادهٔ ۲۳ آییننامه راه را باز گذاشته است (پرسشهای پرتکرار را ببینید).
اشتباههای رایج در محاسبه شارژ ساختمان
بیشتر این اشتباهها بیش از حساب، به اعتماد ساکنان ضربه میزنند.
خیال اینکه «ما روش خاصی نداریم». ساختمانی که مصوبه ندارد روش دارد: قاعدهٔ قانون. اگر مدیر در ساختمان مثال، بیمصوبه ماهی ۴٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان ثابت بگیرد، صاحب واحد ۴ میتواند نشان دهد سالی ۶٬۱۸۰٬۰۰۰ تومان بیش از سهمش داده است.
گرد کردن نرخ رو به پایین. همان ۶۰٬۰۰۰ تومان ماهانهٔ مثال بالا. در ساختمانی با متراژ بیشتر همین خطا بزرگتر میشود و آخر سال به شکل «کسری صندوق» به مجمع میرسد.
یکی کردن هزینهٔ عمرانی با شارژ جاری. اگر ۲۳۲ میلیون تومان عایقکاری را در دوازده ماه شارژ جاری پخش کنید، شارژ ماهانهٔ ساختمان مثال از ۵۴ به حدود ۷۳ میلیون تومان میرسد و دیگر با سال قبل قابلمقایسه نیست. آن را جدا، با تصمیم مجمع و مبلغ و مهلت مشخص، بگیرید.
نوشتن مبلغ بدون مبنا. صورتحسابی که فقط میگوید «شارژ ماه: ۴٬۶۴۵٬۰۰۰ تومان» سؤال و اعتراض به دنبال دارد. ردیفها را جدا کنید: «سهم ثابت ۲٬۲۰۰٬۰۰۰، متراژ ۹۵ متر × ۱۵٬۰۰۰، آب ۳ نفر × ۳۴۰٬۰۰۰». نوشتن متن اعلام شارژ و گزارش ماهانه خودش موضوع یک راهنمای جداست.
عوض کردن روش وسط سال بدون مصوبه. حتی اگر روش جدید عادلانهتر است، بدون مصوبه و تاریخ اجرا، هر واحدی که ضرر کرده حق دارد اعتراض کند.
متن آمادهٔ مصوبهٔ مجمع برای روش محاسبه
این متن را در صورتجلسهٔ مجمع بگذارید و جاهای خالی را پر کنید. قالب کامل صورتجلسه (حضور و غیاب، دستور جلسه) را جدا آماده کنید.
مصوبهٔ روش تقسیم هزینههای مشترک — ساختمان [نام یا پلاک]
تاریخ جلسه: [روز/ماه/سال]. حاضران: مالکان یا نمایندگان [تعداد] واحد با مجموع [ ] متر مربع از [ ] متر مربع کل متراژ اختصاصی.
بند ۱. از ابتدای [ماه و سال]، هزینههای مشترک ماهانه در سه دسته تقسیم میشود.
بند ۲. دستهٔ مساوی شامل [حقوق سرایدار یا نظافت، قرارداد سرویس آسانسور، برق مشاعات، …] بهطور مساوی بین [ ] واحد تقسیم میشود.
بند ۳. دستهٔ متراژی شامل [گاز موتورخانه، بیمهٔ آتشسوزی، اندوختهٔ تعمیرات، …] به نسبت متراژ اختصاصی مندرج در سند هر واحد، [با / بدون] احتساب پارکینگ و انباری، تقسیم میشود.
بند ۴. دستهٔ نفری شامل [قبض آب کنتور مشترک] به نسبت تعداد ساکنان هر واحد در روز اول هر ماه تقسیم میشود. کودکان [از بدو تولد / از سن ... سالگی] حساب میشوند. واحد خالی در این دسته یک نفر حساب میشود و سهم دستههای دیگر را کامل میپردازد.
بند ۵. قبضهای فصلی [با مبلغ واقعی هر ماه / با میانگین سالانه و تسویه در پایان سال] تقسیم میشوند.
بند ۶. نرخها رو به بالا و تا [۱۰۰] تومان گرد میشوند و مازاد به حساب اندوخته میرود.
بند ۷. هر تغییر در تعداد ساکنان تا روز [ ] هر ماه به مدیر اعلام میشود و از ماه بعد اثر دارد.
بند ۸. اعتراض به سهم هر واحد ابتدا کتبی به مدیر داده میشود و مدیر جدول محاسبه را در اختیار معترض میگذارد.
بند ۹. این مصوبه وقتی معتبر است که مالکانِ بیش از نصف متراژ اختصاصی ساختمان آن را امضا کرده باشند، و تا تصمیم بعدی مجمع معتبر میماند.
امضای مالکان: [نام، واحد، متراژ] — جمع متراژ امضاکنندگان: [ ] از [ ] متر مربع.
پرسشهای پرتکرار
نوزاد یا کودک در شارژ نفری حساب میشود؟
قانون جوابی ندارد، چون اصلاً تقسیم نفری را پیشبینی نکرده است؛ مجمع تصمیم میگیرد و قاعده باید در مصوبه بیاید. اثرش در ساختمان مثال کوچک است: اگر نوزادی به واحد ۲ اضافه شود و از بدو تولد حساب شود، نرخ هر نفر از ۳۴۰٬۰۰۰ به حدود ۳۲۹٬۰۰۰ تومان میرسد، سهم آب واحد ۲ حدود ۲۹۶٬۰۰۰ تومان بیشتر میشود و هر نفر دیگر حدود ۱۱٬۰۰۰ تومان کمتر میدهد.
شارژ را مالک بدهد یا مستأجر؟
به قرارداد اجاره بستگی دارد. تبصرهٔ مادهٔ ۲۳ آییننامه دو حالت را پوشش داده است: اگر پرداخت با مالک باشد و نپردازد، مستأجر میتواند از محل اجارهبها بپردازد؛ اگر با استفادهکننده باشد و نپردازد، مدیر میتواند علاوه بر او به مالک هم مراجعه کند. تقسیم رایج بین جاری و عمرانی را در بخش هزینهٔ عمرانی آوردهایم.
واحد خالی هم باید شارژ بدهد؟
بله. مادهٔ ۴ پرداخت را چه از ملک استفاده شود چه نشود الزامی دانسته است. موضع این راهنما برای دستهٔ نفری را در بخش موارد خاص آوردهایم: حداقل یک نفر.
واحد طبقهٔ همکف هم سهم آسانسور میدهد؟
در نبود توافق بله. اگر مالکان توافق کنند، تخفیف هم قابل محاسبه است: در ساختمان مثال سهم هر واحد از قرارداد آسانسور ۴۰۰٬۰۰۰ تومان است. نیمبها برای سه واحد همکف یعنی ۶۰۰٬۰۰۰ تومان که بین ۹ واحد دیگر پخش میشود و سهم هر کدام حدود ۶۷٬۰۰۰ تومان بالا میرود.
محاسبهٔ شارژ ساختمانتان را با قلمهای جدا برای آب و برق مشاعات در برج من امتحان کنید.
شروع رایگانمطالب مرتبط
متن اطلاعیه مدیر ساختمان: ۱۵ نمونهٔ آماده برای تابلو، پیامک و گروه
اطلاعیهٔ خوب پنج چیز را بیابهام میگوید: چه، کی، چه کسانی، چه باید کرد و تماس با چه کسی. ۱۵ قالب آماده با نسخهٔ تابلو و پیامک کوتاه.
حقوق سرایدار ۱۴۰۵: هزینهٔ کامل کارفرما، بیمه و سهم هر واحد از شارژ
سرایدار حداقلبگیرِ متأهل با یک فرزند در ۱۴۰۵ ماهانه حدود ۳۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان برای ساختمان هزینه دارد؛ در ساختمان ۲۴ واحدی با تقسیم مساوی، سهم هر واحد حدود ۱ میلیون و ۳۸۷ هزار تومان است.
عدم پرداخت شارژ ساختمان: مسیر قانونی گامبهگام از یادآوری تا اجراییه (با متن اظهارنامه)
در عدم پرداخت شارژ، راه اصلی دادگاه نیست: اظهارنامهٔ رسمی با مبلغ و صورت ریز، ده روز مهلت، و بعد درخواست اجراییه از ادارهٔ ثبت از طریق دفترخانه. ترتیب مراحل، مدارک و متنهای آماده را اینجا ببینید.


