حقوق سرایدار ۱۴۰۵: هزینهٔ کامل کارفرما، بیمه و سهم هر واحد از شارژ

حقوق سرایدار ۱۴۰۵ برای ساختمان ماهانه چقدر تمام می‌شود؟

سرایداری که حداقل مزد ۱۴۰۵ را می‌گیرد، متأهل است و یک فرزند دارد، در ساعت کار قانونی ماهانه حدود ۳۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان برای ساختمان هزینه دارد. در این رقم حقوق، مزایا، سهم ۲۳ درصدی کارفرما از بیمه و ذخیرهٔ ماهانهٔ عیدی و سنوات حساب شده است. در یک ساختمان ۲۴ واحدی که این هزینه به‌طور مساوی تقسیم شود، سهم هر واحد حدود ۱ میلیون و ۳۸۷ هزار تومان در ماه است.

عدد روی فیش حقوق فقط بخشی از این هزینه است. مدیری که فقط همان را در شارژ منظور کند، اسفند با عیدی و روز جدایی سرایدار با سنوات روبه‌رو می‌شود. هر قلم را با منبعش آورده‌ایم تا عدد ساختمان خودتان را حساب کنید.

همهٔ مبالغ این مقاله به تومان است. مصوبه‌های رسمی ارقام را به ریال اعلام می‌کنند؛ هر تومان ده ریال است.

ارقام رسمی مزد ۱۴۰۵ که در فیش سرایدار می‌آید

سرایدار ساختمان مسکونی کارگر مشمول قانون کار است و حقوقش از مصوبهٔ سالانهٔ شورای عالی کار پیروی می‌کند. این شورا در جلسهٔ ۱۴۰۴/۱۲/۲۴ حداقل مزد ۱۴۰۵ را تصویب کرد و بخشنامهٔ آن در ۱۴۰۵/۰۱/۳۱ ابلاغ شد. حق مسکن جداگانه در هیئت وزیران تصویب شد.

حق مسکن از ۹۰۰ هزار تومان سال قبل به ۳ میلیون تومان رسید و پایهٔ سنوات فقط به سرایداری می‌رسد که دست‌کم یک سال در همان ساختمان کار کرده؛ یعنی هزینهٔ سرایدار باسابقه بیشتر است.

کارفرمای سرایدار کیست و بیمه‌اش با کیست؟

کارفرمای سرایدار مالکان ساختمان هستند و مدیر ساختمان از طرف آن‌ها قرارداد می‌بندد، لیست بیمه می‌فرستد و حقوق می‌پردازد. قانون کار هر کسی را که در برابر مزد به درخواست دیگری کار می‌کند کارگر می‌داند و کسی را که ادارهٔ کارگاه با اوست «نمایندهٔ کارفرما» حساب می‌کند. پس تعهد پرداخت با مالکان است، نه شخص مدیر؛ ولی انجامش با مدیر است.

قانون جداگانه‌ای برای سرایداری نداریم. مادهٔ ۱۹۰ قانون کار مقرر کرده مدت کار، تعطیلات، مرخصی و مزد مستخدمان منازل و کارگرانی که کارشان «در ساعات متناوب» انجام می‌شود در آیین‌نامه‌ای جدا تعیین شود و در سکوت آن، خود قانون کار حاکم است. ما آیین‌نامهٔ مصوبی برای سرایداران پیدا نکردیم؛ پس قاعده‌های عمومی قانون کار ملاک این مقاله است.

مادهٔ ۲۲ آیین‌نامهٔ اجرایی قانون تملک آپارتمان‌ها صریح است: در ساختمانی که بیش از ده آپارتمان دارد، مدیر یا مدیران «مکلفند» برای نگهداری و نظافت قسمت‌های مشترک دربان استخدام کنند. پس در ساختمان ۱۱ واحدی به بالا، داشتن سرایدار یا دربان انتخاب سلیقه‌ای نیست.

بیمه هم اختیاری نیست. مادهٔ ۱۴۸ قانون کار کارفرمای کارگاه مشمول را مکلف می‌کند کارگرش را طبق قانون تأمین اجتماعی بیمه کند. قائم‌مقام وقت سازمان تأمین اجتماعی هم در خرداد ۱۴۰۱ گفته بود بیمهٔ سرایداران اجباری است و هیئت‌مدیرهٔ ساختمان باید حق بیمهٔ سرایدار و نگهبان را بپردازد تا بعداً دچار خسارت و جریمه نشود. ما طرح بیمهٔ ویژه‌ای برای سرایداران پیدا نکردیم؛ مدارک ثبت ساختمان به‌عنوان کارگاه و ارسال لیست ماهانه را از شعبهٔ تأمین اجتماعی محل بپرسید. سهم کارفرما ۲۰ درصد حق بیمه به‌علاوهٔ ۳ درصد بیمهٔ بیکاری است، یعنی ۲۳ درصد دستمزد مشمول. ۷ درصد هم سهم خود سرایدار است که از حقوقش کسر می‌شود.

مثال کامل: هزینهٔ ماهانهٔ سرایدار در یک ساختمان ۲۴ واحدی

این مثال فرضی است، ولی همهٔ ارقامش از مصوبه‌های ۱۴۰۵ آمده. ساختمانی ۲۴ واحدی را در نظر بگیرید که سرایدارش از فروردین ۱۴۰۵ استخدام شده، متأهل است، یک فرزند زیر ۱۸ سال دارد، بیش از ۷۲۰ روز سابقهٔ بیمه دارد و در ساعت کار قانونی کار می‌کند. چون سال اول کار او در این ساختمان است، پایهٔ سنوات هنوز تعلق نمی‌گیرد.

هزینهٔ ماهانهٔ ساختمان

بیمه روی همهٔ دریافتی حساب نمی‌شود. طبق بخشنامهٔ ۱۴۰۵ تأمین اجتماعی، بن، حق مسکن و حق تأهل هم مانند مزد مشمول کسر حق بیمه‌اند. آن بخشنامه پیش از مصوبهٔ جدید حق مسکن صادر شد و رقم قدیم را آورده بود؛ ما رقم جدید ۳ میلیون تومانی را در مبنا گذاشته‌ایم. حق اولادی که طبق قانون تأمین اجتماعی پرداخت شود مشمول بیمه نیست. پس مبنای بیمه در این مثال ۲۲٬۳۲۵٬۵۵۰ تومان است. سهم ۷ درصدی سرایدار (۱٬۵۶۲٬۷۸۹ تومان) از حقوق خودش کم می‌شود و هزینهٔ اضافهٔ ساختمان نیست. خالص پرداختی به او حدود ۲۲٬۴۲۵٬۳۱۶ تومان است. این حقوق زیر سقف معافیت مالیات حقوق ۱۴۰۵ (ماهانه ۴۰ میلیون تومان) است و مالیاتی ندارد.

عیدی را ماهانه کنار بگذارید. طبق قانون عیدی و پاداش سالانهٔ کارگران، عیدی یک سال کار معادل ۶۰ روز آخرین مزد است و نباید از ۹۰ روز حداقل مزد بیشتر شود. برای کار کمتر از یک سال به نسبت روزهای کار حساب می‌شود. برای سرایدار حداقل‌بگیر این مبلغ ۳۳٬۲۵۱٬۱۰۰ تومان است و آخر سال یک‌جا پرداخت می‌شود. اگر این مبلغ از فروردین در شارژ ماهانه نیامده باشد، اسفند باید شارژ فوق‌العاده بگیرید.

سنوات بدهی واقعی است، حتی اگر کسی مطالبه نکرده باشد. مادهٔ ۲۴ قانون کار برای هر سال کار یک ماه آخرین مزد را به‌عنوان مزایای پایان کار مقرر کرده است. ما آن را با مزد پایهٔ امسال حساب کرده‌ایم، ولی سنوات همهٔ سال‌ها با آخرین مزد حساب می‌شود. وقتی مزد هر سال ده‌ها درصد بالا می‌رود، ذخیرهٔ یک‌دوازدهمِ مزد امروز برای سال‌های قبل کم می‌آید. یک راه، قرارداد موقت یک‌ساله و تسویهٔ سنوات در پایان هر قرارداد است.

هزینهٔ سالانهٔ این سرایدار حدود ۳۹۹ میلیون تومان است. برای سرایدار مجرد و بدون فرزند همین محاسبه حدود ۳۱ میلیون تومان در ماه می‌شود. از سال دوم پایهٔ سنوات و بیمه‌اش هم اضافه می‌شود.

سهم هر واحد: مساوی یا بر اساس متراژ؟

قاعدهٔ قانون، تقسیم مساوی است. مادهٔ ۲۳ آیین‌نامهٔ اجرایی قانون تملک آپارتمان‌ها هزینه‌های «مربوط به سرایدار، نگهبان» و متصدی آسانسور را جزو مخارجی شمرده که به متراژ ربطی ندارند و به‌طور مساوی تقسیم می‌شوند، مگر اینکه مالکان ترتیب دیگری گذاشته باشند.

در ساختمان فرضی ما، فرض کنید هشت واحد ۷۵ متری، هشت واحد ۱۰۰ متری و هشت واحد ۱۴۰ متری داریم؛ جمعاً ۲٬۵۲۰ متر.

در روش متراژی هر متر مربع ماهانه حدود ۱۳٬۲۰۶ تومان سهم دارد. در این روش سهم بزرگ‌ترین واحد نزدیک به دو برابر کوچک‌ترین واحد است. مالکی که سهمش را نادرست بداند، طبق مادهٔ ۲۴ همان آیین‌نامه حق اعتراض دارد؛ پس تغییر روش را بی‌مصوبه انجام ندهید و آن را در صورت‌جلسهٔ مجمع بنویسید. اگر ساختمان مستأجر دارد، این را هم در همان صورت‌جلسه روشن کنید که ذخیرهٔ عیدی و سنوات جزو شارژ ماهانهٔ ساکن است یا از مالک گرفته می‌شود؛ وگرنه موقع جابه‌جایی مستأجر بحث پیش می‌آید.

سرایدار مقیم، ۲۴ ساعته یا پاره‌وقت: هزینه چه فرقی می‌کند؟

سکونت سرایدار در ساختمان به این معنا نیست که شبانه‌روز سر کار است. حقوق بالا فقط برای ساعت کار قانونی است. هر ساعت حضور اجباری بیشتر یا اضافه‌کاری جدا دارد، یا باید نفر دومی آن را بر عهده بگیرد.

سرایدار مقیم با ساعت کار مشخص

هزینه همان عدد مثال بالاست. مادهٔ ۴ آیین‌نامهٔ تملک «اطاق سرایدار» را جزو قسمت‌های مشترک شمرده است، پس شرایط سکونت در آن (هزینهٔ آب و گاز، تخلیه پس از پایان کار، افرادی که می‌توانند آنجا زندگی کنند) را در قرارداد بنویسید. آیا سوئیت می‌تواند جای حق مسکن را بگیرد یا اجاره‌اش از حقوق کم شود؟ ما در مصوبه‌های مزد ۱۴۰۵ حکمی پیدا نکردیم که چنین اجازه‌ای بدهد؛ حق مسکن آنجا قلمی نقدی و جداست. اگر چنین شرطی می‌خواهید، پیش از امضا از ادارهٔ کار استعلام کتبی بگیرید.

اضافه‌کاری و شب‌کاری

ساعت کار قانونی ۸ ساعت در روز و حداکثر ۴۴ ساعت در هفته است (مادهٔ ۵۱). اضافه‌کاری فقط با موافقت کارگر و با ۴۰ درصد اضافه بر مزد ساعتی است (مادهٔ ۵۹) و کار شب برای کارگر غیرنوبتی ۳۵ درصد اضافه دارد. با مزد روزانهٔ ۵۵۴٬۱۸۵ تومان و ۴۴ ساعت در شش روز (حدود ۷ ساعت و ۲۰ دقیقه در روز)، هر ساعت عادی حدود ۷۵٬۶۰۰ تومان و هر ساعت اضافه‌کاری حدود ۱۰۵٬۸۰۰ تومان است. دو ساعت اضافه‌کاری در ۲۶ روز کاری ماه یعنی حدود ۵ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان دیگر؛ با سهم ۲۳ درصدی بیمه، حدود ۶ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان.

دو هزینهٔ دیگر هم در مثال بالا نیامده. اگر سرایدار جمعه‌ها کار می‌کند و روز دیگری به‌طور ثابت تعطیل است، برای کار جمعه ۴۰ درصد اضافه مزد می‌گیرد (مادهٔ ۶۲). مرخصی سالانه هم با احتساب چهار جمعه یک ماه با مزد است؛ اگر در آن مدت جانشین می‌گیرید، هزینه‌اش را جدا ببینید.

سرایدار «۲۴ ساعته»

سقف اضافه‌کاری ارجاعی ۴ ساعت در روز است، مگر در موارد استثنایی و با توافق دو طرف. پس قرار «۲۴ ساعته» برای یک نفر، اگر هر روز تکرار شود، از چارچوب قانون بیرون است و هر ساعت اضافه‌اش هم مزد جدا دارد. اگر ساختمان واقعاً به حضور شبانه‌روزی نیاز دارد، دو راه دارد: نگهبان دوم با نوبت‌کاری، یا سپردن نگهبانی شب به شرکت خدماتی. مقایسهٔ این دو را با عدد واقعی به مجمع ارائه کنید.

پاره‌وقت، مثلاً نظافت سه روز در هفته

مزد به نسبت ساعت کار حساب می‌شود، ولی بیمه، عیدی و سنوات هنوز به او تعلق دارد. نحوهٔ ثبت روزهای کارکرد در لیست بیمه را پیش از شروع کار با شعبهٔ تأمین اجتماعی هماهنگ کنید.

نیروی شرکت خدماتی

اگر نیرو را از شرکت خدماتی بگیرید، کارفرمای مستقیم او شرکت است و ساختمان صورت‌حساب ماهانه می‌پردازد. سود شرکت هم در قیمتش هست. اما مسئولیت ساختمان صفر نمی‌شود: طبق مادهٔ ۳۸ قانون تأمین اجتماعی پرداخت ۵ درصد کل قرارداد به ارائهٔ مفاصاحساب بیمه موکول است و اگر قسط آخر را بدون مفاصاحساب بپردازید، خود ساختمان مسئول حق بیمه و خسارت است. تبصرهٔ ۲ مادهٔ ۱۳ قانون کار هم می‌گوید اگر پیش از پایان ۴۵ روز از تحویل موقت تسویه کنید، مسئول بدهی شرکت به کارگران خواهید بود.

چک‌لیست استخدام سرایدار

پیش از روز اول کار، این موارد را مکتوب کنید.

1. مصوبهٔ مجمع: استخدام، سقف هزینه و روش تقسیم (مساوی یا متراژی) در صورت‌جلسه بیاید.
2. قرارداد کتبی: نوع (موقت یا دائم)، مدت، ساعت کار، روز تعطیل، شرح وظایف و اینکه کارهای شخصی ساکنان جزو وظایف هست یا نه.
3. اقلام مزد به تفکیک: مزد پایه، بن، مسکن، تأهل، اولاد و پایهٔ سنوات هر کدام جدا. مبلغ مقطوع «همه‌چیز با هم» ننویسید.
4. شرایط سوئیت سرایداری: چه کسانی ساکن می‌شوند، هزینه‌های مصرفی با کیست، مهلت تخلیه پس از پایان قرارداد.
5. ثبت در تأمین اجتماعی: ثبت ساختمان به‌عنوان کارگاه و ارسال لیست ماهانه از همان ماه اول. مدارک لازم را از شعبهٔ محل بپرسید.
6. حساب جدا برای ذخیره‌ها: عیدی و سنوات را ماهانه کنار بگذارید و در گزارش مالی مجمع نشان دهید.
7. تحویل و تحویل‌گیری: فهرست کلیدها، ابزار و اموال مشاعات را با امضای دو طرف ثبت کنید.

اگر حساب ساختمان را در برج من نگه می‌دارید، حقوق و سهم بیمهٔ کارفرما را هر ماه به‌عنوان هزینه ثبت کنید تا در گزارش دخل‌وخرج مجمع دیده شود. بعد شارژ ماهانه را برای همهٔ واحدها با یک کلیک صادر کنید.

اشتباه‌های رایج در حقوق و بیمهٔ سرایدار

این اشتباه‌ها سال‌ها دیده نمی‌شوند و روز تسویه یک‌جا خرج روی دست ساختمان می‌گذارند.

• حقوق مقطوع بدون تفکیک. وقتی فقط یک عدد در قرارداد آمده، در اختلاف معلوم نیست حق مسکن و بن پرداخت شده یا نه. فیش ماهانه با اقلام جدا ساده‌ترین مدرک شما در اختلاف است.
• بیمه روی حداقل، حقوق بیشتر. اقلام مشمول بیمه باید با مبلغ واقعی در لیست بیاید. لیستی که کمتر از پرداخت واقعی است، در بازرسی یا شکایت بعدی به بدهی ساختمان تبدیل می‌شود.
• فراموش کردن مابه‌التفاوت اول سال. امسال حق مسکن جدید در اردیبهشت ابلاغ شد، ولی از فروردین اجرا می‌شد. اگر فیش فروردین با رقم قدیم بسته شده، مابه‌التفاوت آن را به سرایدار بدهکارید.
• ذخیره نکردن عیدی و سنوات. شارژی که فقط فیش حقوق را پوشش می‌دهد، اسفند و روز جدایی کسری می‌آورد و آن را به مدیر و ساکنان بعدی منتقل می‌کند.

پرسش‌های پرتکرار

آیا ۶ میلیون تومان برای سرایدار ۲۴ ساعته منصفانه است؟

با ارقام ۱۴۰۵، نه؛ این مبلغ حتی به حداقل قانونی کار در ساعت عادی هم نمی‌رسد. مزد پایهٔ ماهانهٔ ۱۴۰۵ به‌تنهایی ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ تومان است و بن و حق مسکن هم جدا اضافه می‌شود. کار بیش از ساعت قانونی هم مزد اضافه دارد. اگر سرایداری با چنین شرایطی کار می‌کند، می‌تواند به ادارهٔ کار محل شکایت کند.

اگر یک مالک با استخدام سرایدار مخالف باشد، بقیه نمی‌توانند سرایدار بگیرند؟

می‌توانند. مادهٔ ۶ قانون تملک آپارتمان‌ها تصمیم‌های مربوط به ادارهٔ قسمت‌های مشترک را با اکثریت مالکانی می‌داند که بیش از نصف مساحت قسمت‌های اختصاصی را دارند، مگر اینکه قرارداد دیگری بین مالکان باشد. مالک مخالف هم باید سهمش را بپردازد. در ساختمان‌های بالای ده واحد، استخدام دربان طبق ماده ۲۲ آیین‌نامه تکلیف مدیر است.

سنوات سرایدار چطور حساب می‌شود؟

برای هر سال کار، یک ماه آخرین مزد. در قرارداد موقت، تبصرهٔ ۴ مادهٔ ۷ قانون کار آن را به نسبت مدت کار هم واجب کرده است. اگر سرایداری پس از چهار سال در ۱۴۰۵ جدا شود، طلب سنواتش دست‌کم ۴ × ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ یعنی ۶۶٬۵۰۲٬۲۰۰ تومان است. عدد واقعی بیشتر است، چون پایه‌های سنوات سال‌های قبل هم در آخرین مزد او هست. عیدی و مرخصی استفاده‌نشده هم جداست.

سرایدار بازنشسته را هم باید بیمه کرد؟

مزد، عیدی و سنوات او با سرایدار دیگر فرقی ندارد، چون قانون کار کارگر را با کار در برابر مزد تعریف می‌کند، نه با سابقه‌اش. دربارهٔ بیمه‌شدن دوبارهٔ کسی که مستمری بازنشستگی می‌گیرد، منبع رسمی روشنی پیدا نکردیم. پیش از استخدام، از شعبهٔ تأمین اجتماعی محل استعلام کتبی بگیرید و کنار قرارداد نگه دارید.

پیش از تصمیم مجمع

مثال را با شرایط سرایدار خودتان دوباره حساب کنید: تأهل، تعداد فرزند، سابقه در همین ساختمان و ساعت کار واقعی. بعد سه عدد را به مجمع ارائه کنید: هزینهٔ کامل ماهانه، سهم هر واحد، و ذخیرهٔ عیدی و سنوات. این ارقام مال ۱۴۰۵ است و با مصوبهٔ مزد اسفند ۱۴۰۵ عوض می‌شود.

این مطلب جای مشاورهٔ حقوقی برای پرونده‌های اختلافی را نمی‌گیرد؛ در دعوا با سرایدار فعلی یا سابق، با کارشناس روابط کار مشورت کنید.